ന്യൂഡൽഹി: ദീപാവലി സമയത്ത് ഡൽഹിയിലും ദേശീയ തലസ്ഥാന മേഖലയിലും (എൻസിആർ) അഞ്ച് ദിവസത്തേക്ക് പടക്കങ്ങൾ വിൽക്കുന്നതിനും പൊട്ടിക്കുന്നതിനും സുപ്രീം കോടതി അനുമതി നൽകി.
നാഷണൽ എൻവയോൺമെന്റൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് (NEERI) അംഗീകരിച്ച പ്രകൃതി സൗഹൃദ അഥവാ “പച്ച പടക്കങ്ങൾ” മാത്രം അനുവദിക്കുന്ന കർശനമായ ചട്ടക്കൂട് കേന്ദ്ര സർക്കാർ നിർദ്ദേശിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് (CJI) ഭൂഷൺ ആർ ഗവായി, ജസ്റ്റിസ് കെ വിനോദ് ചന്ദ്രൻ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ച് ഉത്തരവ് മാറ്റിവച്ചു.
തൽക്കാലം, ദീപാവലിയുടെ അഞ്ച് ദിവസങ്ങളിൽ പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ പടക്കങ്ങൾ അനുവദിക്കും. എന്നിരുന്നാലും, ഇതിനു സമയ പരിധി ഉണ്ടായിരിക്കും, എന്ന് ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. കേന്ദ്രത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് സോളിസിറ്റർ ജനറൽ തുഷാർ മേത്ത വിശദമായ ഒരു എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് പ്ലാൻ സമർപ്പിച്ചു. ലൈസൻസുള്ള വ്യാപാരികൾക്ക് മാത്രമായി വിൽപ്പന നിയന്ത്രിക്കുകയും ഡൽഹി-എൻസിആറിൽ പടക്ക വിൽപ്പനയ്ക്ക് സൗകര്യമൊരുക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ഫ്ലിപ്കാർട്ട്, ആമസോൺ പോലുള്ള ഓൺലൈൻ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളെ വിലക്കുകയും ചെയ്തു.
പരമ്പരാഗത പടക്കങ്ങൾക്കുള്ള നിരോധനം തുടരുമെന്നും എല്ലാ ഉത്സവങ്ങൾക്കും ഇളവ് നൽകണമെന്നും സർക്കാർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ദീപാവലിയിലും മറ്റ് പ്രധാന ഉത്സവങ്ങളിലും രാത്രി 8 മുതൽ രാത്രി 10 വരെ, പുതുവത്സരാഘോഷത്തിന് രാത്രി 11.55 മുതൽ പുലർച്ചെ 12.30 വരെ, ഗുരുപുരാബ് ആഘോഷത്തിന് രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഒരു മണിക്കൂർ എന്നിങ്ങനെ കർശനമായ സമയക്രമീകരണങ്ങൾ സർക്കാർ നിർദ്ദേശിച്ചു. വിവാഹങ്ങൾക്കും സ്വകാര്യ അവസരങ്ങൾക്കും പടക്കം പൊട്ടിക്കാം.
കുട്ടികളെ രണ്ട് മണിക്കൂർ ആഘോഷത്തിൽ പരിമിതപ്പെടുത്തരുതെന്ന് വാദിച്ച അഭിഭാഷകൻ, ദീപാവലി സമയക്രമത്തിൽ ഇളവ് വരുത്തണമെന്ന് കോടതിയോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. 2018 നും 2020 നും ഇടയിലുള്ള രണ്ട് വർഷത്തെ കാലയളവിൽ, രൂപപ്പെടുത്തിയ പ്രകൃതി സൗഹൃദ പടക്ക (പച്ച പടക്കം) നയം വായു മലിനീകരണത്തിൽ ഒരു കുറവും വരുത്തിയില്ലെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, വിദഗ്ധർ പുതിയ നീക്കത്തെക്കുറിച്ച് ആശങ്ക ഉന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കുട്ടികളും പ്രായമായവരുമാണ് പ്രത്യേകിച്ച് അപകടസാധ്യതയുള്ളവർ. പഞ്ചാബിലെ കാലാവസ്ഥ, കാറ്റ്, വൈക്കോൽ കത്തിക്കൽ എന്നിവ പ്രാദേശിക വായു മലിനീകരണത്തെ സ്വാധീനിക്കുമ്പോൾ, പടക്കങ്ങൾ – പ്രകൃതി സൗഹൃദ പടക്കങ്ങൾ പോലും മലിനീകരണത്തിൽ വർദ്ധനവിന് കാരണമാകുന്നു എന്നാണ് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്.
ഡൽഹിയിലെ വായു മലിനീകരണത്തിനെതിരായ പോരാട്ടത്തിൽ പ്രകൃതി സൗഹൃദ പടക്കങ്ങൾ പൊട്ടിക്കുന്നത് നാടിനെ ഒരു ദശാബ്ദക്കാലത്തേക്ക് പിന്നോട്ടടിക്കുമെന്ന് തിങ്ക്-ടാങ്ക് എൻവിറോകാറ്റലിസ്റ്റുകളുടെ സ്ഥാപകനും പ്രധാന വിശകലന വിദഗ്ദ്ധനുമായ സുനിൽ ദഹിയ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. വായു മലിനീകരണം വർദ്ധിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പടക്കം പൊട്ടിക്കൽ പോലുള്ള പരിപാടികൾ ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള സംഭവങ്ങൾ മാത്രമാണ്. എന്നാൽ മലിനീകരണത്തിന്റെ എല്ലാ സ്രോതസ്സുകളും ഉറവിടത്തിൽ തന്നെ നാം നിയന്ത്രിക്കേണ്ടതുണ്ട് എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
പെട്രോളിയം ആൻഡ് എക്സ്പ്ലോസീവ്സ് സേഫ്റ്റി ഓർഗനൈസേഷന് (PESO) വിപണിയിലുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്നതിന് ഡൽഹിയിൽ ഒരു പരിശോധനാ സൗകര്യവുമില്ലെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, സർക്കാരിന്റെ എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് പദ്ധതി വിടുവായ്ത്തരം മാത്രമാണെന്ന് കോടതിയെ അമിക്കസ് ക്യൂറിയായി സഹായിക്കുന്ന മുതിർന്ന അഭിഭാഷക ഉത്തര ബബ്ബാർ വിമർശിച്ചു.
ബേരിയം നൈട്രേറ്റിന് പകരം സിയോലൈറ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ച് പ്രകൃതി സൗഹൃദ പടക്കങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിലൂടെ അലുമിനിയം അളവ് കുറയ്ക്കുകയും, പൊടി അടിച്ചമർത്തുന്ന വസ്തുക്കൾ ചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ പരമ്പരാഗത പടക്കങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് 30-35 ശതമാനം വരെ പൊട്ടിത്തെറി കുറയ്ക്കാനാകുമെന്ന് നിരീക്ഷകർ പറയുന്നു.
എന്നിരുന്നാലും, വ്യാപകമായ ഉപയോഗം ഏതെങ്കിലും അപകടം ക്ഷണിച്ചു വരുത്തുമെന്നും വിദഗ്ധർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. പ്രകൃതി സൗഹൃദ പടക്കങ്ങൾ മാത്രം ഉപയോഗിച്ചാൽ പോലും, വലിയ അളവിൽ മലിനീകരണ തോത് വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്ന് ഐഐടി ഡൽഹിയിലെ വായു മലിനീകരണ വിദഗ്ധനായ മുകേഷ് ഖരെ പറഞ്ഞു.
ഏപ്രിലിൽ ഡൽഹിയിലെ പടക്ക നിരോധനം എൻസിആർ സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് കൂടി നീട്ടിയ ഉത്തരവ് ജസ്റ്റിസ് അഭയ് എസ് ഓകയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ബെഞ്ച് വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചതിന് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷമാണ് കോടതിയുടെ തിരിച്ചടി. 2018 നും 2024 നും ഇടയിൽ വായുവിന്റെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ എന്ന് മുൻ ഉത്തരവിനെ ന്യായീകരിക്കാൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബെഞ്ച് ചോദ്യം ചെയ്തു.
കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ ഡാറ്റ പ്രകാരം ദീപാവലി സമയത്ത് സൂക്ഷ്മ കണികകളുടെ അളവിൽ ഗുരുതരമായ വർദ്ധനവ് ഉണ്ടായി. മോണിറ്ററിംഗ് സ്റ്റേഷനുകൾ ഒരു ക്യൂബിക് മീറ്ററിൽ 1,500 മൈക്രോഗ്രാം കവിഞ്ഞതായി രേഖപ്പെടുത്തി, ഇത് ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ സുരക്ഷിത പരിധിയായ 15µg/m³ നേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്.
കേന്ദ്രത്തിന്റെ എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് പദ്ധതി പ്രകാരം നിർമ്മാതാക്കൾ ഉൽപ്പന്ന-നിർദ്ദിഷ്ട QR കോഡുകൾ PESO, സംസ്ഥാന മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ ബോർഡുകൾ എന്നിവയ്ക്ക് സമർപ്പിക്കണം, വിൽപ്പന, ഉൽപ്പാദന രേഖകൾ സൂക്ഷിക്കണം, പതിവായി എമിഷൻ പരിശോധന നടത്തണം. പെസോയും സംസ്ഥാന അധികാരികളും കൂടുതൽ പരിശോധനകൾ നടത്തും, നിയമലംഘനങ്ങൾക്ക് ലൈസൻസ് സസ്പെൻഷൻ, അടച്ചുപൂട്ടൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പിഴകൾ ഈടാക്കും.
സമീർ ആപ്പ്, ഗ്രീൻ ഡൽഹി ആപ്പ് തുടങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലൂടെ പരാതി പരിഹാരം സാധ്യമാകുന്ന വിധത്തിൽ, അംഗീകൃത പടക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചും ആരോഗ്യ അപകടങ്ങളെക്കുറിച്ചും പൗരന്മാരെ ബോധവൽക്കരിക്കുന്ന പ്രചാരണ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കും. അംഗീകൃത പടക്കങ്ങളുടെ പുതുക്കിയ പട്ടിക NEERI ഉം PESO ഉം നിയന്ത്രിക്കും, കൂടാതെ CSIR-NEERI കുറഞ്ഞ മലിനീകരണ ഉൽപ്പന്നങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണം തുടരും.
ഡൽഹിയിലെ വായു മലിനീകരണത്തിൽ പടക്കങ്ങളുടെ പങ്ക് അളക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്ര മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ ബോർഡിന്റെയും പ്രാദേശിക ബോർഡുകളുടെയും തുടർച്ചയായ നിരീക്ഷണത്തോടെ അധികാരികൾ ഉറവിടങ്ങൾ കുറിച്ച് പഠനങ്ങൾ നടത്തും. പരിശോധനാ സൗകര്യങ്ങൾ ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് സ്ഥാപിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ട്, ക്രമരഹിതമായ സാമ്പിൾ ശേഖരിക്കാൻ കോടതി നിർദ്ദേശിച്ചു, കൂടാതെ പടക്ക വ്യവസായ തൊഴിലാളികളുടെ ദുരവസ്ഥ എടുത്തുകാണിക്കുകയും ചെയ്തു, അവരിൽ പലരും പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്.
നിർമ്മാതാക്കളെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ കെ പരമേശ്വർ, മൊത്തക്കച്ചവടക്കാർക്കും ചില്ലറ വ്യാപാരികൾക്കും പ്രത്യേക വിൽപ്പന കേന്ദ്രങ്ങൾ നീക്കിവയ്ക്കാൻ ശുപാർശ ചെയ്തു. കഴിഞ്ഞ മാസം, സാധുവായ NEERI, PESO സർട്ടിഫിക്കേഷനുകൾ കൈവശമുള്ള നിർമ്മാതാക്കൾക്ക് ഉത്പാദനം പുനരാരംഭിക്കാൻ കോടതി അനുമതി നൽകി, അതേസമയം NCR-ൽ വിൽപ്പന നിരോധിച്ചു, ശക്തമായ നടപ്പാക്കൽ കൂടാതെ ഒരു സമ്പൂർണ്ണ നിരോധനം സുസ്ഥിരമല്ലെന്ന് കോടതി ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു.
